Các cơ vận nhãn

Các cơ vận nhãn có hoạt trường tác động đến sự xoay chuyển nhãn cầu giúp cho trục thị giác hợp lại tại 1 điểm và vì vậy mắt nhìn thấy chỉ 1 hình ảnh ở các hướng.

Có 6 cơ vận động nhãn cầu:

– 4 cơ trực: trực trên, trực dưới, trực trong và trực ngoài
– 2 cơ chéo: cơ chéolớn hay cơ chéo trên, và cơ chéo bé hay cơ chéo dưới

Các cơ trực:

Đầu dẹp, bề dày trung bình 4cm, đáy phía trước và đỉnh phía sau đi từ đỉnh hốc mắt đến đoạn trước của nhãn cầu.

Các cơ trực bám vào đỉnh hốc mắt ở phía sau qua một vòng cung gọi là gân vòng Zinn.
Ở đoạn trước nhãn cầu, các cơ trực bám vào củng mạc qua một gân dài từ 0,5 – 1cm. Vị trí của các nơi bám trên củng mạc của các cơ trực cách rìa giác mạc là:

  • Cơ trực trong: 5mm
  • Cơ trực dưới: 6mm
  • Cơ trực ngoài: 7mm
  • Cơ trực trên: 8mm
Các cơ vận nhãn 1
Các cơ trực

Các cơ chéo:

Cơ chéo lớn

Còn gọi là cơ chéo trên, bám ở phía sau vào đỉnh hốc mắt hơi lên trên và ở trong lỗ thị giác qua một gân ngắn, rộng khoảng 5mm. Sau đó cơ chéo đi về phía trước trên cơ trực trong, đi dọc theo gó của thành trên và thành trong hốc mắt để đến một ròng rọc (vòng mô xơ sụn) ở hố ròng rọc của xương trán. Tại đây, cơ chéo lớn quay ngược lại theo góc nhọn đi ra phía ngoài. Phía dưới và phía sau dưới cơ trực trên và tỏa ra như cánh quạt để bám vào củng mạc ở phần trên và ngoài của đoạn sau nhãn cầu.

Cơ chéo bé

Còn gọi là cơ chéo dưới, là cơ duy nhất trong hốc mắt không có nguồn gốc từ đỉnh hốc mắt. Cơ chéo bé bắt đầu từ thành dưới của hốc mắt, chạy ra ngoài và phía sau, đi dưới cơ trực dưới, vòng quanh nhãn cầu và bám vào củng mạc ở phần dưới ngoài của đoạn sau nhãn cầu.

Vận hành của các cơ:

  • Cơ trực ngoài đưa mắt ra ngoài
  • Cơ trực trong đưa mắt vào trong
  • Cơ trực trên đưa mắt lên trên, vào trong và xoay nhãn cầu vào trong
  • Cơ trực dưới đưa mắt xuống dưới, vào trong và xoay nhãn cầu ra ngoài
  • Cơ chéo lớn hay cơ chéo trên đưa mắt xuống dưới ra ngoài và xoay nhãn cầu vào trong
  • Cơ chéo bé hay cơ chéo dưới đưa mắt lên trên, ra ngoài và xoay nhãn cầu ra ngoài
Các cơ vận nhãn 2
Hoạt trường các cơ vận nhãn

Bao cơ:

Tất cả các cơ đều có bao cơ bọc ở bên ngoàigần những điểm bám củng mạc của các cơ, bao cơ nối tiếp với bao Tenon (bao xơ bọc đoạn củng mạc của nhãn cầu)

Dây thần kinh chi phối các cơ:

Dây thần kinh III điều khiển cơ trực trên, trong, dưới, cơ chéo bé (chéo dưới) và cơ nâng mi trên.
Dây thần kinh IV điều khiển cơ chéo lớn (chéo trên)
Dây thần kinh VI điều khiển cơ trực ngoài.
Các dây thần kinh này từ tầng sau đáy sọ chạy qua khe bướm vào trong hốc mắt.

Bao Tenon:

Bao Tenon bao quanh nhãn cầu. Ở phía sau nhãn cầu, bao Tenon rất mạnh và bền chắc, dính quanh thần kinh thị và tiếp nối với bao dây thần kinh. Ở khoảng xích đạo của nhãn cầu, bao Tenon đến các cơ, các cơ không đi xuyên qua bao Tenon, còn bao Tenon xếp gấp lại về phía cơ để nối tiếp với bao cơ. Phần bám tận của bao Tenon dính vào nhãn cầu bằng một đường viền hoa.Phía trước các bám tận cơ, bao Tenon tiếp tục với lá trước của bao cơ và đến bám dính vào nhãn cầu, và mất dần trước rìa giác mạc, dưới kết mạc.
Độ đàn hồi của bao Tenon giúp cho nhãn cầu chuyển động dễ dàng trong hốc mắt.

Ứng dụng lâm sàng:

Tổn thương dây thần kinh chi phối vận động của cơ sẽ làm sai lệch trục thị giác và bệnh nhân thấy 2 hình (song thị).
Tổn thương bẩm sinh chức năng cơ 2 mắt (lé cơ năng) không làm thay đổi trục thị giác, không ảnh hưởng thị lực, nhưng nếu tổn thương 1 mắt mà không điều trị sớm sẽ bị nhược thị.
Vị trí bám cách rìa giác mạc của các cơ trực trên củng mạc có giá trị để tìm cơ dễ dàng trong phẫu thuật chỉnh lé, có thể cân đối cơ bằng cách lùi rút cơ đối xứng nhau, nhưng không thể chuyển đổi vị trí của 4 cơ cùng lúc sẽ gây rối loạn vận nhãn, do đó không có chỉ định này khi độ lé cao. Ngoài ra, vị trí bám cách rìa của các cơ trực cũng có giá trị trong phẫu thuật nối đứt cơ trực do chấn thương.
Các mốc giải phẫu 1/4 dưới ngoài để tìm cơ chéo bé và 1/4 trên trong để tìm vị trí cơ chéo lớn.

Nhận thông báo qua Email
Nhận thông báo cho
guest
0 Comments
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận